Gisteren (5/9/2007, nvdr) kon u in deze krant (De Morgen, nvdr) lezen hoe de ecotaks de Belgische consument over de grens jaagt. Sinds de invoering ervan in 2003 hebben Belgen bijna 50 procent meer aan winkelen over de grens besteed. Maar de tragedie van de ecotaks kent veel meer bedrijven.

Achter ecofiscaliteit zit een simpele maar efficiënte filosofie: de milieuvriendelijke consument wordt financieel beloond en de vervuiler betaalt. Milieutaksen kunnen gemakkelijk vermeden worden door te kiezen voor ecologische alternatieven. Op die manier worden consumenten en bedrijven gestimuleerd om te kiezen voor ecologische producten. De opbrengsten van milieutaksen worden gebruikt om een gericht milieubeleid te voeren. En als ecotaksen worden gecompenseerd door lagere arbeidslasten schept men heel wat banen, stelt ook de OESO.

Het ecotaksakkoord uit 1993 zat oorspronkelijk zo in elkaar: herbruikbare verpakkingen die beter zijn voor het milieu worden goedkoper gemaakt dan wegwerpverpakkingen die slecht zijn voor het milieu. De voormalige CVP, nu CD&V, die zo graag koketteert met goed en betrouwbaar bestuur, boycotte echter moedwillig dat akkoord en wijzigde de ecotakswet niet minder dan zeven keer. Ondanks die pogingen om een efficiënt afvalbeleid te ondergraven, heeft die ecotakswet ook positieve gevolgen gehad. België is Europees koploper op het vlak van sorteren en recycleren van afval. “Ik beschouw de ecotaks als een van de beste mislukkingen van mijn loopbaan”, stelt voormalig Agalevkopman Jos Geysels dan ook in Knack van 7 februari 2007.

In 2003 goot de paars-groene regering de ecologische filosofie in een wet. Met de combinatie van ecoboni en ecotaksen was het de bedoeling “niet het beleid van de overheid te financieren, maar wel de gedragspatronen van de producenten en de consumenten te wijzigen en milieuvriendelijker te maken”, zoals de memorie weergeeft. De bedoeling van die paars-groene maatregel was de consument die kiest voor milieuvriendelijke verpakkingen te belonen. Bijkomend voordeel ervan waren de verlaagde accijnzen en btw op bepaalde dranken, wat het drankentoerisme naar het buitenland kon indijken.

Maar wat later verlieten de paarse partijen die ecologische filosofie en misbruikten ze de ecotaks voor budgettaire doeleinden. In juli 2005 werden de ecoboni afgeschaft, die nog maar bestonden sinds januari. Paars holde de ecotaks in 2006 zelfs volledig uit, toen ze er de ideale hefboom in zag om 320 miljoen euro extra middelen in kas te krijgen. Alle drankverpakkingen werden voortaan belast, wat vanuit ecologisch standpunt helemaal absurd is. De paarse ecotaks werd wel verkocht als belangrijk onderdeel van de strijd tegen de klimaatverandering. De groene schijn werd even opgehouden door te stellen dat de heffing zou afhangen van de CO2-uitstoot nodig voor de productie van de verpakkingen. Vrij onzinnig voor wie weet dat de productie van verpakkingen zorgt voor amper 0,5 procent van de totale CO2-uitstoot, en zoals voorspeld bleek die CO2-modulering technisch onmogelijk. Verhofstadt stootte met zijn ecotaks dan ook op een cascade van negatieve uitspraken door de Raad van State. Het paarse begrotingsbeleid is berucht voor zijn vele kunstgrepen en one shot-operaties om de begroting in evenwicht te brengen en zelfs de schijn van een begrotingsoverschot te wekken. Het goochelen met milieutaksen is een van de vele manipulaties die in dat kader past.

Nochtans is groene fiscaliteit cruciaal voor een doortastend milieubeleid. Door milieukosten van producten in rekening te brengen, bijvoorbeeld via taksen, kan de markt in een duurzame richting gestuurd worden. In het regeerakkoord van paars stond dat “op meerdere terreinen vergroening van de fiscaliteit zal worden ingevoerd”. De OESO, niet bepaald een groene organisatie en meestal heel diplomatisch, stelt in haar evaluatie van het Belgische milieubeleid (2007) dat “België geen actie heeft gestart voor een groene belastinghervorming, zoals we nochtans hadden aanbevolen in de vorige evaluatie (van 1998)”.

Open Vld, sp.a en ook CD&V hebben de voorbije jaren de groene fiscaliteit gewoon in diskrediet gebracht. De ecotaks is het symbool geworden van dat soort bedrog. Wat vandaag nog rest, zijn ordinaire belastingverhogingen. De milieubewuste consument betaalt het gelag en de ondernemingen die investeerden in milieuvriendelijke oplossingen komen bedrogen uit. Op die manier wordt het draagvlak voor echte milieutaksen en een doortastend milieubeleid ondergraven.