’Biobrandstoffen catastrofaal voor klimaat’

’In de vakliteratuur duiken al twee of drie jaar stemmen op die waarschuwen voor het gevaar van een grootschalige productie van biobrandstoffen. Dat gevaar is wetenschappelijk bewezen. Maar het duurt altijd een tijdje voor die bewijzen ook doordringen tot het politieke niveau en daar ernstig worden genomen’, zegt klimaatexpert Peter Tom Jones van de KU Leuven.

Waarom zijn biobrandstoffen plots niet meer goed?

’De biobrandstoffen van de eerste generatie, die worden geproduceerd uit voedselgewassen zoals suikerriet, maïs, soja of oliepalmen, scoren op het vlak van hun energie- en CO-2-balans helemaal niet zo goed. Vooral de netto CO-2-score, die naast het verminderen van de olieafhankelijkheid voor de Europese Commissie toch een van de belangrijkste redenen was om biobrandstoffen te stimuleren, is catastrofaal. Dat blijkt uit recent wetenchappelijk onderzoek, in het vakblad Science.’ ’In landen zoals Brazilië, India en Maleisië is de productie van biobrandstoffen booming business geworden, maar dat gaat daar ten koste van maagdelijke ecosystemen, zoals regenwoud of savanne, die worden vernietigd voor het telen van energiegewassen. Daardoor bouwen we een enorme koolstofschuld op, die we door de beperkte directe CO-2-winst van biobrandstoffen maar heel traag terugbetalen.’ ’In Maleisië bijvoorbeeld, waar verschillende types regenwoud plaats moeten ruimen voor de teelt van oliepalmen voor biodiesel, bedraagt de koolstofschuld 86 tot 423 jaar. Dat wil zeggen dat we 86 tot 423 jaar lang permanent palmolie moeten produceren vooraleer men de eerste netto CO-2-winst kan boeken. Dat is gewoon onverantwoord.’

Biobrandstoffen zijn volgens Ziegler ook een misdaad tegen de mensheid omdat ze de voedselprijzen de hoogte injagen. Klopt dat? ’Dat klopt zeker voor een deel. Het landbouwareaal op onze planeet is beperkt. Als we dat steeds meer gaan inpikken voor de productie van biobrandstoffen, zullen de voedselprijzen nog meer de hoogte worden ingejaagd.’ ’De huidige eerste generatie biobrandstoffen slorpt nu al veel landbouwareaal op. De mondiale graanproductie bedraagt ongeveer 2 miljard ton per jaar. 100miljoen daarvan gaat naar de productie van biogewassen. Eén twintigste, dat is niet weinig. Dat aandeel dreigt bovendien alleen nog toe te nemen.’ ’Maar biobrandstoffen zijn niet de enige oorzaak van de stijgende voedselprijzen. Naast de speculatie op de voedselmarkt en de stijgende olieprijzen draagt ook onze overmatige vleesconsumptie een verpletterend aandeel. Ongeveer 40 procent van de totale graanproductie gaat naar veevoeder. Als je weet dat ongeveer 800 miljoen mensen in de wereld chronische honger lijden, stelt dat zeker een ethisch probleem. Dát zegt Leterme natuurlijk niet.’

Waarom blijft de Europese Commissie dan vasthouden aan de klimaatdoelstelling dat tegen 2020 tien procent van het wagenpark op biobrandstof moet rijden?

’De EU moet dit plan stante pede herzien. De vastberadenheid om dat niet te doen, is verwonderlijk. De Europese Commissie kan namelijk zeggen dat ze geen toegang heeft tot de vakliteratuur. Er zijn echter heel wat lobbygroepen die er blijkbaar in slagen om de koers van de Europese Commissie mee te bepalen. Zo heeft de auto-industrie alle belang bij het stimuleren van biobrandstoffen, omdat dat betekent dat zij wagens met klassieke inwendige verbrandingsmotoren kan blijven maken. De benzine- of dieselwagen is technologisch echter achterhaald. Wagens met een klassieke verbrandingsmotor halen maar een beperkt rendement: ongeveer 18 procent voor een benzinemotor en 23 procent voor een diesel. De rest van de energie gaat verloren. Vergelijkbare elektrische wagens daarentegen halen een rendement dat drie tot vier keer hoger ligt. Bovendien is hun uitstoot een stuk properder.’ ’Het is duidelijk dat we op termijn naar een elektrisch wagenpark op basis van groene energie moeten streven. Dat vergt van de autofabrikanten structurele veranderingen. Maar die moeilijke weg willen ze blijkbaar niet bewandelen.’

Ook de landbouwlobby ziet de biobrandstoffen graag komen.

’Ik begrijp de frustratie van de landbouwers in Europa. Zij proberen zich al jaren om te schakelen om hun voortbestaan te verzekeren. De biobrandstoffen waren voor hen een welkome oplossing. Dat daar nu kritiek op komt, leidt tot verkrampte reacties.’ ’Maar die kritiek betekent niet dat we het kind met het badwater moeten weggooien. Voor sommige Belgische boeren bijvoorbeeld blijft het een goede optie om op braakliggende gronden koolzaad te telen voor de productie van pure plantaardige olie (PPO), een alternatieve biobrandstof met heel wat voordelen. Alleen heb je veel koolzaadvelden nodig om PPO te produceren. Daarom is koolzaad alleen geschikt voor kleinschalig gebruik. In landen in het Zuiden kan biodiesel op basis van jatropha, een niet-voedselgewas, een interessante oplossing bieden, opnieuw op voorwaarde dat de productie kleinschalig gebeurt.

Voor een echte oplossing is het wachten op de tweede generatie biobrandstoffen?

’Het grote voordeel van biobrandstoffen van de tweede generatie, zoals de vaak genoemde cellulose-bioethanol, is dat ze uit niet-voedselgewassen zoals prairiegrassen, maïsafval, hout of landbouwafval kunnen worden gehaald. Ze vereisen geen extra water of kunstmest en hebben geen invloed op de voedselproductie. Maar het productieprocédé om cellulose in suiker om te zetten, is ingewikkeld. De tweede generatie biobrandstoffen staat nog ver van een commerciële oplossing. Bovendien blijven ook zij het wagenpark met inefficiënte verbrandingsmotoren stimuleren. Als ik Jean-Marie Dedecker op het congres van LDD dan hoor roepen dat de auto meer ruimte moet krijgen, word ik kwaad. Dat is pas een misdaad tegen de mensheid!’

LEZING/PANELGESPREK 30/4, Leuven: Zijn biobrandstoffen een misdaad tegen de mensheid? Peter Tom Jones en Alma De Walsche, C.C. Oriëntatiehof, Mechelsestraat 111 in Leuven, vanavond 30/4 om 20 uur. Presentaties van deze avond beschikbaar op: http://www.petertomjones.be/content/view/222/1/

De pdf van dit interview is ook beschikbaar op www.petertomjones.be