Het G8-protest in Heiligendamm

Aan wie is het te danken dat de protestweek niet angstig uit elkaar viel? Dat zij onder de beschimpingen en vervloekingen nà de eerste dag, waarop stenen door de lucht vlogen, niet in haar schulp kroop? Dat veeleer alles in kracht toenam, dat de mensen toestroomden - op lezingen, op fora, op actiedagen over de door de G8 genegeerde wereldproblemen, op concerten, vooral op de blokkades van Heiligendamm, waar zich de G8 met haar top verschanst had. Ondanks het intimiderende decor dat er opgetrokken was, kwamen ze, en alles liep heel anders dan er eerst verwacht werd, toen ze over weiden en akkers en door kleine bosjes naar de omheining trokken en de politieagenten tegen de grote mensenmassa niet opgewassen waren. Zodat het zogenaamde Plan B moest in werking treden: de bevoorrading van de conferentie over het water en door de lucht. Ook de journalisten moesten uit het voor hen gereserveerde lokaalspoor in boten overstappen.

Het is te danken aan hen die hun woede onder controle hielden, een woede die in verschillende dosissen voorkomt. Velen, die zich niet bij het systeem van de tegenstellingen en van de winst neergelegd hebben, worden al gans hun leven door deze woede begeleid. Bij anderen is het een plots opflakkerende woede of ook een woede die gedurende gans de levensloop langzaam gegroeid is, een totale afwijzing van de macht, van haar leugenachtigheid, van haar verplichtingen. Zij allen zijn niet teruggeweken, omwille van de doorzetters, van de slimmeriken, noch omwille van de radicalen.

Ook wie door een grote angst overmand werd toen de afspraken over het geweldloze karakter van het protest niet perfect nagekomen werden, bleef hardnekkig in Rostock, evenals al wie zich vanaf het begin niets van de stemmingmakerij aantrokken, al wie niet op een consensus verbeten waren en die met hun vastberadenheid vele anderen aanstaken. En ook als ze hun burgerangsten voor de Chaoten wisten te overwinnen, dan vertelden ze later met veel vreugde over dorpsbewoners die hen verzorgd hadden, of over politieagenten die hen hun sympathie betuigd of zelfs waardering voor hun vastberadenheid uitgesproken hadden.

En één keer mag er ook aan herinnerd worden dat alles uit eigen kracht ontstond, vanuit kleine groepen, zonder apparaat of financiële structuur. De drie kampen, waar in ‘t totaal 18 000 mensen uit alle leeftijdscategorieën hun tenten opgeslagen hadden, lagen er drie weken vóór de top nog als verwilderde weiden bij en waren dan een zee van tenten, met daar tussenin kleine wegeltjes, met uit planken en zeildoek gebouwde bars, douches, kinderspeelplaatsen, circustent voor vergaderingen, keukens die duizenden van eten voorzagen en die zèlf centra voor gemeenschappelijke arbeid werden. Er bleek een verbazingwekkend vermogen tot zelforganisatie, iets wat men momenteel zo dikwijls aan jongeren en ‘jongvolwassenen’ ontzegt. Hier was ze te bezichtigen, en niets was er te merken van verwende jongeren in designkledij, waarover in vele kranten gefantaseerd werd en waarover geschreven werd dat ze zich niet voor politieke problemen interesseerden maar enkel voor rellen. Dat was één van de sluwe, cynische pogingen om de sympathie voor het protest te ontmoedigen.

Toen ik van Rostock terug in Berlijn aankwam, luisterde ik in het café de gesprekken van de naburige tafeltjes af, en ik was erover ontgoocheld dat ze niet over de G8 gingen. Nog erger is het dat velen nauwelijks iets met de trefwoorden Heiligendamm, G8, protest in Rostock konden aanvangen. Hadden de media zo weinig daarvan overgebracht? Zijn de mensen helemaal maf geworden? De Rostocker Ostseezeitung had overal moeten liggen, ze bracht dagelijks bladzijdesvol foto’s over het lokale gebeuren, korte interviews, berichten, en ze werd steeds kleurrijker en positiever.

Op de laatste persconferentie van de protestalliantie werd gezegd: ‘Deze week heeft het politieke leven veranderd.’ Er werd mee bedoeld dat duizenden een verzetservaring gemaakt hadden die zij in hun dagelijks leven met zich mee zouden dragen. Zij hebben collectieve burgerlijke ongehoorzaamheid leren kennen en geoefend hoe ze het in de toekomst, wanneer dat mocht nodig zijn, opnieuw tegen de verlammende bangheid kunnen inzetten.

Zonder dit ongekende protest zou het niet mogelijk geweest zijn dat de G8 zo zeer aan legitimatie verloor. Zodat de frase uit hun slotcommuniqué ‘Wij overwegen ernstig’ - bedoeld wordt de maatregelen tegen de opwarming van de aarde - in de politieke satire zal binnentreden. Kanselier Merkel kon het tot haar schande niet één keer opbrengen om zich ook maar met één woordje te richten tot de vele duizenden die met zoveel nadruk van achter de tralies hun kritiek betoonden. Geen deel van het volk? Maar voor wat gedurende deze week tevoorschijn kwam, daarvoor zal interesse betoond worden door iedereen die verlangt naar een levendige, ingrijpende linkerzijde. Die begerig elk teken van kritisch bewustzijn, initiatief en creativiteit wil waarnemen en analyseren. John Holloway (auteur van ‘Change the world without taking power’) zei op een podium: ‘Het kapitaal loopt steeds achter ons aan en probeert onze ervaringen en ideeën in te kapselen. Daarom moeten wij onszelf steeds opnieuw uitvinden en onszelf blijven verrassen.’ Alles lijkt erop dat men zichzelf opnieuw aan het uitvinden is.

Toen iedereen nog één keer voor de slotmeeting samenkwam - velen met heimwee en met het verlangen dat het niet zou ophouden - op dezelfde plaats aan de stadshaven als bij het begin - deze keer in de broeierige hitte - toen dan de uitgeputte, smerige, zelfbewuste actievoerders, die een laatste keer door politiecontroles opgehouden waren, arriveerden -, dan hurkten velen tegen de kaaimuren neer, lieten hun benen bengelen, en zagen hoe op het water een peddelboot zich omdraaide en naderbij kwam. Een man en een vrouw van rond de vijftig, gemoedelijk in hun enge bootje, en plotseling riep de man: ‘Nu moet ik dat eindelijk maar iemand zeggen - jullie zijn prima!’, en toen hij met een geamuseerd handgeklap beantwoord werd, riep hij weer heel luid: ‘Jullie doen dat goed, jullie hebben je niet laten intimideren. Bedankt dat jullie er waren!’