Het NEE van de werkende Belgen

Brussel, 28 oktober 2005. Honderdduizend werkende mensen betogen tegen het Generatiepact van de Belgische regering. De politici, ook de socialisten, wilden de gebeurtenis snel vergeten, maar de geschiedenis zal het allicht onthouden. Het was een uitzonderlijke signaal van verzet. Alle politieke partijen, zowel van links als van rechts, alle kranten, de populaire kranten evengoed als de zogenaamde kwaliteitskranten, spraken en spreken schande over het verzet: het is een kortzichtige en behoudsgezinde reflex. We zullen toch allemaal langer moeten werken liet ook voorzitter Frank Vanhecke van de grootste oppositiepartij weten, want we worden ook allemaal veel ouder. Niemand sprak hem tegen en hij heeft ook geen ongelijk, maar is het wel zo simpel? Als de regering, de oppositie, de hele pers, het IMF, de werkgevers, allemaal dezelfde taal spreken, dan wordt het volk achterdochtig.

En dus blijft het werkende volk zeggen dat het toch niet akkoord is, tot verbazing ook van de eigen rode en groene vakbondsleiding. Eerder van het jaar waren Frankrijk en Nederland al verrast door het massale NEE tegen de Europese grondwet. Het ging over een ander thema, maar blijkbaar willen de mensen iets duidelijk maken en grijpen nu ook de Belgen hun kans om NEE te zeggen.

Wat bezielt deze mensen? De regering wil toch alleen maar de brugpensioenleeftijd van 58 op 60 jaar brengen, en dan nog héél geleidelijk. Bovendien is brugpensioen geen recht en dus lijkt het er op dat enkele bevoorrechten hun privilege niet willen inleveren. Waarom dan 100.000 betogers? Waren dat allemaal mensen die hun vakantie in Antalia of Tenerife bedreigd zien? Misschien ligt het probleem niet meteen bij die goedkope vakanties, maar inderdaad blijkt dat het wekelijkse winkelkarretje, sinds de komst van de euro, toch een stuk duurder geworden is. Ook voor de pas afgestudeerde kinderen wordt een huis kopen een riskant avontuur. Want een bescheiden huisje in de rij kost al gauw 200.000 euro. Aan het bedrag in oude Belgische frank durven de mensen nauwelijks nog denken. Wie dan wel al die grote huizen en dure appartementen kan bekostigen is voor velen een raadsel.

En als zo’n industriewerker of zo’n bouwvakker eens in een grote winkelstraat aan de slag moet gaan, dan ziet hij dag in dag uit, uren en uren, een stroom mensen voorbijschuiven, een hele wereld die blijkbaar niet moet werken, en die geld genoeg heeft voor dure kleren en andere snuisterijen.

Deze ietwat oudere werknemer, met grote kinderen en dertig jaar dienst, ziet dan dat hij er in al die jaren werken niet echt op vooruitgegaan is. Zoveel is duidelijk bij het aanschouwen van de villawijken en de winkelstraten. Hijzelf of zijzelf kijkt vooruit naar een pensioentje van nog geen 1.000 euro, en dat is van langsom minder een aangenaam vooruitzicht. Zelfs dat schijnt nog te veel te zijn. Want het Generatiepakt suggereert dat zíj langer zullen moeten werken omdat het allemaal niet meer betaalbaar is. Wíe, zei u?

De economische statistieken bevestigen het buikgevoel dat daar iets niet klopt. In de jaren zeventig ging 80% van het nationaal inkomen naar de beroepsbevolking: lonen, pensioenen en inkomsten van zelfstandigen; 20% ging naar de kapitaalverschaffers. Tegenwoordig vertegenwoordigt het aandeel van de intresten, de dividenden, de winsten, de meerwaarden en de hoge managersbonussen zowat 40% van het nationaal inkomen. Dat is dus het dubbele van dertig jaar geleden. Degenen die al die tijd gewerkt hebben, konden het allemaal zien gebeuren en zij zijn er inderdaad niet beter van geworden. Dat zeggen ook de statistieken.

Maar dat is nog niet alles. Ook binnen de loonmassa zijn er verschuivingen gebeurd. Het aandeel van de “niet werkende Belgen”, die óók van de (gekrompen) loonmassa leven, is toegenomen. Honderdduizenden hebben zich genesteld hebben in de sociale zekerheid of in een overheidsbaantje, meest van al nog in het zuiden van het land.

Wie dus wel nog een keiharde job heeft, heeft dus echt niet het gevoel dat zijn bijdrage aan de gemeenschappelijke rijkdom te klein is. Elke amateur-econoom kan zien dat het aandeel in de totale koek van de werkende mensen in één generatie met zowat een kwart gedaald is, van boven de 70% tot onder de 50%. En dan zouden precies die mensen te vroeg en vooral te véél pensioen krijgen.

Ook de belastingstatistieken tonen dat verhaal. De OESO heeft berekend dat 56% van de loonmassa gaat naar belastingen en socialezekerheidsbijdragen. Dat is 7 tot 8% méér dan in gelijk welk ander land. De toegevoegde waarde die de Belgen scheppen door te ondernemen en te werken, is sluipenderwijze de grootste bron van belastingheffing geworden, om niet te zeggen stilaan de énige bron. Zelfs de baas van de Deutsche Bank in België zegt dat ons land een paradijs is voor rentenier en een hel voor werknemer (De Morgen, 19 november 2005).

Het NEE van de werkende Belgen is dus niet helemaal onterecht. De solidariteit die van hen gevraagd wordt is over zijn maximumdrempel en daar kan geen zogenaamd generatiepact meer bovenop. Een herverdelingsplan van werk en lasten, die naam waardig, over de bevolkingsgroepen en over de generaties heen, zou de klemtonen anders leggen.