Manifest van drie andersglobalisten: het is genoeg

Ya Basta! Globalisering van onderop werd geschreven door drie auteurs, allemaal jonger dan dertig. Jan Dumolyn, doctor in de geschiedenis en als assistent verbonden aan de Universiteit Gent, David Dessers, werkzaam bij de NGO Socialisme Zonder Grenzen en hoofdredacteur van Rood en Peter Tom Jones, burgerlijk ingenieur milieukunde, doctor in de materiaalkunde en werkzaam als postdoctoraal onderzoeker aan de KU Leuven. Ze bouwden eveneens de Vlaamse tak op van de verzetsbeweging Attac. Deze twee laatsten, beiden aanwezig tijdens de vergadering van de G8 in Genua juli 2001, waren afgelopen donderdag uitgenodigd door het Masereelfonds om de kritische vragen van prof. em. Lode Van Outrive te beantwoorden. Geëngageerden met een poëtische inslag kwamen nog uitgebreider aan hun trekken dankzij de poëtische intermezzo’s van H.J. Claeys. Het debat vond plaats in de Europazaal, maar we waren bijna verzeild geraakt op de cursus kalligrafie in de Grote Zaal. Achteraf beklaagden we ons niet voor de kalligrafie te hebben gekozen — misschien hadden we dan nog iets bijgeleerd. Een eerste uitermate kritische vraag van prof. Van Outrive was om een verklaring te geven bij de onduidelijkheid omtrent antiglobalisten en andersglobalisten. Het verschil, aldus Jones, is dat antiglobalisten zich enkel bezighouden met het economische aspect van globalisering, ze verzetten zich dus tegen het neoliberalisme. "Extreemrechts en Bush zijn typische antiglobalisten", was een uitspraak van Jones die behoorlijk wat wenkbrauwen deed fronsen en de excentrieke hersenkronkels van de auteurs illustreert. Andersglobalisten daarentegen zien de globalisering ruimer, naast het economische ook positieve veranderingen zoals culturele en sociale. Ze zijn voor globalisering, maar dan wel op een andere manier want het kapitalisme heeft duidelijk gefaald. Hoe dan wel kun je afvragen, wel daar zijn ze zelf ook nog niet helemaal uit.

Sufficiëntie

Gevraagd naar wat nu eigenlijk de grootste kwalen van het neoliberalisme zijn, antwoordden beide auteurs verschillend. Jones benadrukt de opgedrongen productie en consumptie waardoor biofysische grenzen opgeheven worden met als gevolg dat we meer uit de aarde halen dan we er in stoppen. "Technologie kan niet alles oplossen, dit proces wordt sufficiëntie genoemd. Wanneer men bijvoorbeeld een betere motor ontwikkelt, krijgt men een efficiëntere wagen, die meer verkocht wordt. Maar meer wagens betekent tevens meer CO2." Over alternatieve energiebronnen die toch ook door middel van de technologie verder moeten worden ontdekt en geoptimaliseerd, repte Jones evenwel met geen woord. Voor Dessers zwelt de neoliberale zweer op de democratie. Meer bepaald bij de bezitsverhoudingen: wie heeft wat? Hij pleit dan ook voor een terugkeer naar collectief bezit. De andere as van het kwade, zo wordt het trio Wereld Handels Organisatie (WHO), Internationaal Monetair Fonds (IMF) en Wereldbank gedoopt. Deze organisaties, die oorspronkelijk goed werk leverden, zijn tot puur protectionistische instellingen geëvolueerd die enkel de taak hebben de belangen van de rijkste landen te behartigen. "De tien rijkste landen hebben meer dan de helft van de stemmen binnen het IMF, terwijl de ’I’ toch staat voor internationaal!" Welke instellingen zijn dan wel goed? Ook hier liggen de meningen van de co-auteurs sterk uit elkaar — typerend voor de andersglobalistenbeweging. Jones zou ze behouden maar een andere, beperktere functie geven, terwijl hun macht juist blijft groeien en die van de VN afneemt. Desser is radicaler en zou de hele handel opdoeken. Enkel de negatieve aspecten van kapitalisme worden belicht zodat ze besluiten dat het kapitalisme in zijn geheel niet deugt en moet worden afgevoerd. Auteurs die wel een visie en een alternatief bieden zoals de Britse professor economie en filosofie Noreena Hertz, een dame die een helder en realistisch standpunt inneemt, verwerpen ze wegens niet radicaal genoeg. Ook de Europese Unie kreeg een fikse veeg uit de pan, waarvan ze de komende jaren maar langzaam zal herstellen, als ze het nog ooit te boven komt. De sociaal-democraten hebben namelijk de liberale principes aangaande vrije concurrentie aanvaard. Ook de Europese vakbonden zijn stout geweest en worden verweten het neoliberalisme "sociale begeleiding" te verlenen.

Gemeenschap

"We hebben gewonnen, tenminste op symbolisch vlak, onze thema’s worden besproken, hoewel er geen concrete vooruitgang is. Het zou een overwinning zijn als de privatisering wordt stopgezet." Hoe ze hun acties verder willen uitbouwen en de toekomst zien? Het eerder genoemde probleem dat de ecologie de groeiende economie niet kan bijhouden, wordt weer aangehaald, maar oplossingen worden wederom niet gegeven. Ze geloven niet in partijpolitiek, dus zal de verandering er niet komen via verkiezingen. Wel geloven ze in protest die vertrekt vanuit de basis, direct action aangebracht door de gemeenschap zelf, vandaar ook de ondertitel van hun boek.

Veel vragen, weinig antwoorden. Alhoewel sprake van veel vage antwoorden, ook in het laatste deel van het boek werden er veel opgenomen, een duidelijke lijn zit er niet in. Het was oorspronkelijk trouwens de bedoeling van Jones, Dessers en Dumolyn om met antwoorden te komen, omdat "anderen geen alternatieven geven", maar Ya Basta werd uiteindelijk eender. Er is tevens gebrek aan politieke visie binnen de protestbewegingen en hoe gaat die er ooit komen met zo’n verscheidenheid aan meningen?

Naar Verhofstadts conferentie aanstaande dinsdag zullen ze uit protest niet gaan. Ze weigeren nog langer met de premier te praten. "De man brengt een onemanshow, voert geen dialoog, deze conferentie is louter een pr-stunt. Hij praat voortdurend over ethisch globalisme, maar levert doodleuk wapens aan Nepal. Wij plannen een optocht naar de plaats van conferentie om meneer Verhofstadt op een fluitconcert te trakteren. Buiten zullen stoelen staan opgesteld omdat we binnen toch niets mogen zeggen. Ook andere NGO’s als 11.11.11 zullen buiten verzamelen." Waarop een oudere sympathisant demonstratief zijn fluitje bovenhaalde om met een schel fluiten de hele zaal aan het schrikken te brengen.

Een zoveelste boek over het globalisme dus, geschreven met het hart op de tong, daar bestaat geen twijfel over, maar zonder enige visie. Het feit dat geen van hen econoom is, speelt hier wellicht. De poëtische tussenkomsten waar de heer Claeys ons op trakteerde, konden hier helaas niets meer aan veranderen. Volgende week kunt u dan ook een uitgebreid verslag over de cursus kalligrafie verwachten.