Recensie "TERRA INCOGNITA: Globalisering, ecologie en rechtvaardige duurzaamheid" op www.politics.be

Want,laat mij het duidelijk stellen van in het begin, ’Terra Incognita’ kan dienen als een referentiekader in de debatten rond menselijke invloeden, klimaatsverandering, duurzaamheid, groene wereldgeschiedenis, ecologische economie en nog veel meer nieuwe tendensen. Moesten deze en andere, aanverwante termen u nu vreemd in de oren klinken dan kan ik u dit boek al ten zeerste aanbevelen. De vele termen en begrippen die naar voren worden gebracht en welke noodzakelijk zijn voor de verdere analyse worden duidelijk uit de doeken gedaan.

Het boek is onderverdeeld in drie delen. Het eerste deel start met een uiteenzetting over de verandering die zich de afgelopen decennia heeft voorgedaan in de wetenschappen en die resulteerde in een paradigma-verschuiving. Hier wordt een wetenschappelijke basis gelegd die het boek door zal blijven terugkeren en welke een eerste aanzet vormt om een pleidooi te houden voor een nieuw milieurealisme. En dat is al een van de mooie eigenschappen van dit boek. Het doet niet aan doemdenken. Nee, problemen worden gepostuleerd, maar er worden ook oplossingen aangedragen. En zo krijgen we in dit eerste deel met als focus de huidige klimaatswijziging, biofysische grenzen en duurzaamheid, reeds een voorsmaakje van de richting in de welke oplossingen moeten worden gezocht.

Het tweede deel heeft een schets van een groene wereldgeschiedenis, voorwaar geen kleine onderneming. En alhoewel er beweringen worden gedaan die niet iedereen zal bijtreden, is deze uiteenzetting zeer geslaagd. De uitweidingen getuigen van een diepgaande analyse over de gevolgen van het menselijke handelen door de millenia heen. De wijze waarop oorzakelijkheden en wetmatigheden uit de doeken worden gedaan geven een duidelijke verklaring van de redenen waardoor we nu met een sociaal-ecologisch probleem zitten op mondiaal vlak. Het Antropoceen, zijnde het huidige tijdvak waarin de menselijke soort de aarde ingrijpend blijft wijzigen, vraagt om oplossingen op maat, dus globaal.

Daarover handelt het derde deel van ’Terra Incognita’. Dat er geen eenvoudige oplossingen zijn voor een probleem van deze orde hoeft dan al lang geen betoog meer. En alles verwachten van nogmaals nieuwe technologiën alleen, wordt ook hier op vakkundige wijze beargumenteerd en ontkent. Er is, volgens Peter Tom Jones en Roger Jacobs, meer nodig en dit op meerdere vlakken tegelijk. Hier schotelen zij een radicaal ander kader naar voren, waarbij radicaal staat voor het breken met traditioneel gedachtengoed. Een eerste luik bestaat uit een alternatieve economische benadering, zijnde de ecologische economie die hierbij nader wordt verklaart. Essentieel bij deze benadering is het feit dat de economie dient te functioneren binnen het grotere ecosysteem aarde. De aarde moet mee in rekening worden gebracht en niet meer beschouwd worden als een onuitputtelijk bron van materialen en een oneindig vat voor restafval. Ten tweede ijveren ze voor een nieuwe benadering en aanwending van technologie, deze dient gekoppeld te worden aan een milieuvriendelijke eco-ethiek. Hierbij is bijvoorbeeld het hanteren van het voorzorgsprincipe, zijnde het openhouden van mogelijke alternatieven voor toekomstige generaties, een belangrijk factor de meded bepalend dient te zijn bij beslissingen. Als laatste luik is het voor hen ook belangrijk om een culturele trendbreuk te bewerkstelligen. Deze dient ervoor te zorgen dat de mens een andere relatie aanneemt tot de natuur. Een noodzaak die mede wordt gefundeerd door het relaas gedaan in het tweede deel van het boek over de groene wereldgeschiedenis.

Dit boek is zeer rijk. De ideeën en gedachten verdringen zich om aandacht van de lezer. Gelukkig is er bij dit boek de nodige aandacht besteed aan de vorm. Zo wordt er overvloedig gebruik gemaakt van verzorgde grafieken en tabellen, worden sommige begrippen verder uitgediept in kaderstukken, zijn de respectievelijke delen voorzien van gedetailleerde noten, is er een verklarende woordenlijst en wordt er extensief verwezen naar de uitgebreide bibliografie. Tevens is dit boek ook uitgegeven onder een speciale imprint waarbij de uitgever het boek heeft onderworpen aan een wetenschappelijke selectie en opvolgingsprocedure; iets wat ten zeerste navolging verdient. Dit alles maakt van dit boek ook een degelijk naslagwerk. Alleen een synthese-hoofdstuk aan het einde van het boek had de kern van het betoog nog ten goede gekomen

Door zijn rijkdom aan ideeën is "Terra Incognita" een boek dat vraagt om herlezing, het is een boek met een visie dat aanzetten heeft voor verdere extrapolaties en discussies. Daarom is het niet overdreven te stellen, dat eenieder, die in het huidige (opwarmende) klimaat wil meepraten over de huidige en toekomstige maatschappij, dit boek zou moeten lezen.

Door Jan Van den heuvel (toegevoegd op 22/04/2007)

Auteur: Peter Tom Jones ISBN: 9038209010 Pagina’s: 647 Prijs: 28 EUR Uitgever: Academia Press

http://www.politics.be/recensies/317/?highlight=peter,tom,jones